Quần jean ra màu dính sang áo trắng: vì sao và xử lý thế nào

Bạn mặc quần jean mới với áo trắng bỏ trong quần. Cuối ngày cởi ra, phần eo áo có một vệt xanh nhạt chạy quanh. Ghế sofa sáng màu cũng có một mảng mờ ở chỗ bạn ngồi.

Đây không phải lỗi sản xuất. Đây là bản chất của cách người ta nhuộm denim, và nó có tên: ring dyeing.

Thuốc nhuộm chàm, tên hoá học là indigo, không tan trong nước và cũng không thấm sâu vào sợi bông.

Khi nhuộm, sợi bông được nhúng vào bể chàm rồi kéo lên cho tiếp xúc với không khí, lặp đi lặp lại nhiều lần. Mỗi lần, một lớp chàm bám thêm lên bề mặt sợi. Nhưng lõi sợi thì vẫn trắng nguyên.

Kết quả là một sợi bông có cấu trúc như hạt trân châu: vòng ngoài xanh đậm, càng vào trong càng nhạt, lõi giữa trắng.

Lớp chàm ngoài cùng bám khá hờ. Chỉ cần cọ xát và một chút ẩm là nó bong ra. Đó là lý do quần mới ra màu, và cũng là lý do vải bạc dần ở đúng những chỗ cọ nhiều nhất.

Nói cách khác, cùng một cơ chế tạo ra hai hiện tượng: cái phiền phức (ra màu) và cái đẹp (lên fade theo dáng người mặc).

Đây là giai đoạn quyết định. Làm đúng thì sau đó gần như hết ra màu.

Lần một, giặt riêng hoàn toàn. Lộn trái, nước lạnh, không xà phòng hoặc chỉ một chút. Đừng ngâm lâu quá 20 phút. Nước sẽ có màu xanh, đó là bình thường.

Lần hai và ba, vẫn giặt riêng. Có thể dùng xà phòng bình thường. Vẫn nước lạnh.

Từ lần bốn trở đi, giặt chung với đồ tối màu được. Nhưng vẫn nên tránh giặt chung với đồ trắng trong khoảng mười lần đầu.

Có một mẹo được truyền miệng nhiều: ngâm quần mới với giấm hoặc muối để giữ màu. Về mặt hoá học, cách này có tác dụng với thuốc nhuộm hoạt tính (reactive dye) nhưng gần như không có tác dụng với chàm, vì chàm bám vật lý chứ không liên kết hoá học với sợi. Bạn có thể làm, nhưng đừng kỳ vọng nhiều.

Cách thật sự hiệu quả chỉ là: giặt riêng vài lần đầu, và chấp nhận rằng quần chàm đậm thì sẽ ra màu.

Xử lý càng sớm càng dễ. Vết chàm mới bám còn nằm trên bề mặt sợi, để lâu thì nó len vào trong.

Bước một. Xả ngay dưới vòi nước lạnh, xả từ mặt trái vết bẩn đẩy ra ngoài, không xả từ mặt phải đẩy vào trong.

Bước hai. Xoa một chút nước rửa chén lên vết, để yên 10 phút. Nước rửa chén phá được liên kết dầu mỡ, mà chàm bám lên vải thường có kèm một lớp dầu từ da bạn.

Bước ba. Vò nhẹ bằng tay, xả sạch. Nếu còn mờ, lặp lại.

Bước bốn, chỉ khi ba bước trên chưa hết. Ngâm trong dung dịch oxy già pha loãng (oxygen bleach, loại bột), nước ấm khoảng 40 độ, trong một tiếng.

Điều tuyệt đối không nên: dùng thuốc tẩy clo. Clo phản ứng với chàm cho ra một sắc vàng nâu, và sắc đó bám chắc hơn cả vết ban đầu. Bạn sẽ đổi một vệt xanh nhạt lấy một vệt vàng đậm.

Và đừng cho vào máy sấy khi vết còn mờ. Nhiệt làm vết bám vĩnh viễn.

Ghế nỉ hoặc vải bố: pha nước ấm với một chút nước rửa chén, dùng khăn trắng sạch chấm lên vết, chấm chứ không chà. Chà làm màu lan rộng ra. Sau đó dùng khăn khô thấm lại.

Ghế da hoặc da công nghiệp: lau bằng khăn ẩm ngay. Da không thấm nên vết còn nằm trên bề mặt, xử lý sớm thì sạch hoàn toàn. Để qua đêm thì chàm bắt đầu ngấm vào các lỗ chân lông của da và rất khó ra.

Túi xách sáng màu bị quần jean cọ vào là chuyện xảy ra thường xuyên với người đeo túi chéo. Nếu túi của bạn màu trắng hoặc be, cân nhắc đeo lệch sang bên hông thay vì để nó nằm sát đùi.

Xếp từ nhiều xuống ít:

• Raw denim chưa qua wash. Ra màu nhiều nhất và lâu nhất, có thể kéo dài cả năm. Người chơi raw denim chấp nhận điều này như một phần của cuộc chơi.
• Rinse wash, chàm đậm. Chỉ xả qua nên vẫn còn nhiều chàm bám hờ.
• Stone wash và các loại wash mạnh. Đã bị đá và enzyme mài bớt lớp ngoài trong quá trình sản xuất, nên ra ít hơn hẳn.
• Jean đen. Ra màu ít hơn chàm, nhưng khi ra thì vết khó thấy hơn nên nhiều người tưởng là không ra.

Nếu bạn cần một chiếc quần đi làm mặc với sơ mi trắng bỏ trong quần, hãy chọn loại đã qua wash thay vì rinse chàm đậm. Chênh lệch rõ rệt.

Quần mới mua về có nên giặt trước khi mặc không? Có, một lần nước lạnh giặt riêng. Ngoài chuyện ra màu, quần mới còn có lớp hồ vải và hoá chất còn sót từ khâu hoàn tất. Nếu bạn da nhạy cảm thì bước này còn quan trọng hơn.

Quần jean giặt bao nhiêu lần thì hết ra màu? Wash thường thì khoảng ba đến năm lần là gần như hết. Chàm đậm rinse wash thì mười lần trở lên. Raw denim thì nhiều tháng.

Giặt nước nóng có làm hết ra màu nhanh hơn không? Có, nhưng đổi lại quần bạc nhanh và co lại. Đừng đánh đổi như vậy. Nước lạnh, giặt riêng, kiên nhẫn vài lần.

Vì sao quần cũ giặt mãi vẫn ra màu? Kiểm tra xem có phải bạn đang phơi ngoài nắng gắt không. Tia UV phá liên kết của thuốc nhuộm, làm chàm tiếp tục bong ra lâu hơn bình thường. Phơi trong bóng râm, lộn trái.

Có sản phẩm nào khoá màu cho quần jean không? Có các loại dye fixative bán trên thị trường, dùng cho ngành nhuộm. Với người dùng cuối thì hiệu quả không rõ rệt vì chàm không liên kết hoá học với sợi. Mình không khuyên mua.

Tóm gọn cách làm: ba lần giặt đầu giặt riêng nước lạnh, đừng mặc quần chàm đậm mới với áo trắng bỏ trong quần, và nếu lỡ dính thì xử lý trong ngày, tránh xa thuốc tẩy clo.

Các mã jean của POTA STUDIO đều đã qua wash nên ra màu ít hơn hàng rinse chàm đậm: straight basic · ống suông lưng cao · baggy ống rộng.

Đọc tiếp: Quần jean bao lâu giặt một lần ở khí hậu Việt Nam · Đọc ký hiệu giặt là trên tem

*

Ảnh minh hoạ: cottonbro studio · Engin Akyurt trên Pexels.