Quần jean đi xe máy: bốn thứ chiếc quần phải chịu

Chiếc quần bạn mặc đi xe máy hỏng khác chỗ so với chiếc quần bạn mặc đi bộ. Nó bai ở gối sớm hơn, sờn ở đũng sớm hơn, và có thể có một vệt cháy sém ở ống bên phải mà bạn không nhớ nó đến từ đâu.

Bài này nói về bốn thứ cụ thể mà chiếc quần phải chịu, và cách chọn quần cho đỡ khổ.

Ống xả xe máy đang chạy có nhiệt độ bề mặt khoảng 170 đến 250 độ C. Con số này lấy từ một nghiên cứu đăng trên tạp chí Burns năm 2002, khảo sát các ca bỏng do pô xe máy.

Để so sánh, kim loại trần chạm vào da một giây ở 65 độ C đã đủ gây bỏng. Nhựa là 89 độ. Còn bề mặt vải thì phải tới 130 đến 180 độ C mới gây bỏng trong một giây tiếp xúc.

Đây chính là chỗ một lớp vải giữa chân bạn và cái pô có ý nghĩa thật, chứ không phải chuyện cảm giác. Nhưng đừng nhầm: vải bảo vệ da bạn, không bảo vệ chính nó. Ống quần chạm pô ở 200 độ sẽ cháy sém hoặc chảy ra tuỳ chất liệu.

Denim cotton bị cháy sém thành vệt nâu và cứng lại. Quần pha nhiều polyester thì tệ hơn: sợi tổng hợp chảy ra, dính vào da, và nếu bạn đang bị bỏng thì lớp nhựa chảy đó làm mọi thứ khó xử lý hơn nhiều.

Với người đi xe máy hàng ngày, đây là một lý do thật để chọn cotton cao thay vì hàng pha nhiều PE.

Tháng 4 là tháng nóng nhất ở Sài Gòn. Nhiệt độ cao nhất trung bình 34 đến 35 độ C, có ngày lên 37 đến 38 độ, và kỷ lục từng ghi nhận là 40 độ.

Denim dệt dày màu tối là một trong những loại vải chắn tia UV tốt nhất trong tủ đồ thường ngày. Skin Cancer Foundation ước tính một chiếc áo denim dài tay màu tối đạt chỉ số UPF khoảng 1.700, tức gần như chắn hoàn toàn. Con số đó là ước tính của tổ chức chứ không phải kết quả từ một nghiên cứu cụ thể, nên mình ghi rõ nguồn để bạn tự cân nhắc. Một nghiên cứu đo trong phòng thí nghiệm trên denim indigo cho ra UPF 11,5 với vải thô và 35,6 sau khi wash enzyme, tức thấp hơn rất nhiều.

Hai con số chênh nhau tới mức khó dung hoà. Điều rút ra được và đáng tin là phần cơ chế: vải càng dày, càng tối màu, càng dệt khít thì càng chắn UV tốt. Denim thoả cả ba.

Nhưng có hai thứ làm giảm khả năng đó, và cả hai đều xảy ra khi bạn đi xe máy:

• Vải ướt mồ hôi chắn UV kém hơn vải khô.
• Vải bị kéo giãn chắn UV kém hơn vải ở trạng thái tự nhiên. Quần bó căng ở đùi khi ngồi xe là đúng trường hợp này.

Nên nếu chống nắng là lý do bạn chọn jean, hãy chọn dáng không quá bó.

Phần này ít người muốn nghĩ tới, nhưng nó là phần quan trọng nhất.

Trong phép thử Cambridge do MotoCAP và Đại học Deakin công bố, băng nhám chạy ở tốc độ 8 m/s, tương đương 28 km/h, được ép vào mẫu vải cho tới khi thủng. Kết quả:

Nói thẳng ra: quần jean thường không phải đồ bảo hộ. Nó tốt hơn quần short và quần vải mỏng, và nó tệ hơn rất nhiều so với quần chuyên dụng.

Mình không viết bài này để bán quần jean như đồ bảo hộ. Nếu bạn chạy đường dài hoặc chạy tốc độ cao thường xuyên, hãy mua quần có lớp gia cường thật. Còn nếu bạn đi trong phố, jean dày là lựa chọn hợp lý trong nhóm quần mặc hàng ngày.

Có một điểm đáng biết: những con số kiểu "quần đạt chuẩn AAA thì trượt được 4 giây" mà bạn thấy trên trang bán hàng là số suy diễn. Tiêu chuẩn châu Âu EN 17092 hiện hành không đo bằng giây, nó đo đạt hay không đạt ở một tốc độ mô phỏng nhất định.

Ngồi xe máy là ngồi gập gối vuông góc, trọng lượng dồn xuống mông và đũng, trong nhiều giờ mỗi tuần.

Cả ba chỗ đó đều bị kéo giãn liên tục, và một phần độ giãn ấy không hồi lại. Đây là hiện tượng có tên trong ngành dệt và đo được: theo chuẩn ASTM D3107, denim sau mười chu kỳ kéo có mức biến dạng vĩnh viễn từ 2,5% tới 11,5% tuỳ mức tải.

Điều thú vị và trái với niềm tin phổ biến: quần pha nhiều spandex bị biến dạng vĩnh viễn ít hơn, chứ không phải nhiều hơn. Sợi elastane giúp vải hồi về dáng cũ. Cái mà mọi người hay gọi là "quần thun nên mau giãn" thật ra là chuyện khác: quần co giãn thì bạn cảm nhận được độ nới ngay trong ngày, còn quần cotton cứng thì bạn không cảm nhận được nhưng nó vẫn bai âm thầm.

Gom lại thành ba điểm:

Chất liệu. Cotton cao, tránh hàng pha nhiều polyester. Lý do là chuyện pô xe ở trên.

Độ nặng. 11 đến 12,5 oz. Dày hơn 13 thì nóng, mỏng hơn 10 thì vừa không chắn nắng tốt vừa nhanh mất dáng ở gối. Xem thêm bài về trọng lượng vải denim.

Dáng. Straight hoặc ống suông. Skinny bó căng ở đùi làm giảm khả năng chắn UV và cấn khi ngồi lâu. Ống quá rộng thì có nguy cơ vướng vào xích hoặc chạm pô, nhất là khi trời gió.

Còn một chi tiết nhỏ mà người đi xe máy hay bỏ qua: gấu quần. Gấu lê xuống thấp sẽ quét lên mặt đường ướt và bẩn rất nhanh vào mùa mưa. Gấu chạm mu bàn chân là vừa.

Mặc quần jean đi xe máy có nóng hơn quần vải không? Có, nhất là vải trên 13 oz. Nhưng đổi lại được chắn nắng và chịu mài tốt hơn. Nếu chọn 11 đến 12 oz cotton thì chênh lệch cảm nhận không nhiều như bạn nghĩ.

Ống quần bị cháy pô thì cứu được không? Vệt cháy sém thì không phục hồi được, sợi đã bị phá. Nếu lỗ nhỏ thì vá bằng miếng denim cùng màu ở mặt trong rồi may chần. Nếu lỗ ở chỗ dễ thấy, cách gọn nhất là cắt ngắn cả hai ống thành quần lửng.

Mùa mưa mặc jean đi xe máy có được không? Được nhưng bất tiện. Denim ướt nặng, dính chân, và khô rất lâu. Nếu bạn đi trong mùa mưa Sài Gòn, kéo dài từ tháng 5 tới tháng 11, hãy có hai chiếc thay phiên. Xem thêm bài về denim trong mùa ẩm.

Quần jean có chống nắng tốt hơn kem chống nắng không? Không so sánh trực tiếp được vì chúng bảo vệ theo cách khác nhau. Nhưng vải che phủ có ưu điểm là không trôi theo mồ hôi và không cần bôi lại sau vài tiếng.

Đi xe máy nên mặc quần bó hay quần rộng? Vừa vặn, không bó và không quá rộng. Bó thì giảm khả năng chắn UV và khó chịu khi ngồi lâu. Rộng quá thì có nguy cơ vướng vào bộ phận chuyển động của xe.

Nếu bạn đi xe máy mỗi ngày và chỉ mua được một chiếc jean, chọn cotton cao, 11 đến 12 oz, dáng straight, màu chàm đậm. Đó là cấu hình chịu được cả bốn thứ ở trên mà không phải đánh đổi quá nhiều.

Xem straight basic cổ điển và ống suông lưng cao của POTA STUDIO.

Đọc tiếp: Denim bao nhiêu oz thì hợp khí hậu Việt Nam · Ngồi văn phòng tám tiếng, chiếc jean nào chịu được

*

Ảnh minh hoạ: Tuan Vy · Optical Chemist trên Pexels.